CHAPTER 1: Eliksir na wawelskiej scenie
Part 1
„Wypij ten eliksir przed dworem, Świętosławie, a jutro o świcie obudzisz się jako pełnoprawny władca” — powiedział mój stryj, książę regencki Władysław, podając mi kielich w czasie koronacyjnego widowiska na Wawelu.
Upiłem łyk na oczach tysięcy poddanych i zapadłem w głęboki sen, pewien, że to tylko bezpieczna królewska inscenizacja.
Kiedy otworzyłem oczy, nie było wokół mnie tłumów ani wiwatujących poddanych, lecz cichy, zakurzony loch.
Moja matka spoglądała na mnie ze łzami jako staruszka, nie poznając mojej twarzy, a mój młodszy brat nosił moją koronę od trzydziestu lat.
Wszyscy w królestwie byli przekonani, że zginąłem jako męczennik, a mój stryj zadbał o to, by prawda nigdy nie ujrzała światła dziennego.
Wtedy zrozumiałem, że mój sen nie trwał jednej nocy, lecz trzy dekady.
Ciemność. Głęboka, lepka ciemność, która zdawała się mieć ciężar.
Świętosław poruszył się niespokojnie, czując, jak jego ciało wyrywa się z uścisku jakiegoś dziwnego, nieziemskiego snu. Ból przeszył mu kości.
Był zmęczony, obolały. Jakby spał tysiąc lat, a każdy dzień naznaczył jego skórę.
Powieki drgnęły, a do oczu wpadło słabe, mętne światło. Było brudne, rozproszone.
Nie to pamiętne, złote światło koronacyjnego słońca.
Nie ten roziskrzony blask świec, który oświetlał wzruszone twarze tłumów na wawelskim dziedzińcu.
To było światło znikąd. Smuga padająca z jakiejś szczeliny.
Zapach. Wilgoć, stęchlizna, kurz. Wapno i kamień.
Jego nozdrza wypełnił duszący aromat, ostry i obcy. Zupełnie inny niż kadzidło i perfumy dworskich dam.
Powoli, z wysiłkiem uniósł głowę.
Ziemia pod nim była twarda i zimna. Nie miękkie pierzyny jego królewskiej komnaty.
Jego palce dotknęły szorstkiego, nierównego kamienia. Gdzie były delikatne, jedwabne prześcieradła?
Wokół panowała głucha cisza. Żadnych wiwatów. Żadnych dzwonów.
Ani jednego dźwięku z tętniącego życiem Krakowa.
To nie był jego pałac. To nie była jego sypialnia.
Próbował zebrać myśli. Koronacja. Kielich. Eliksir stryja Władysława.
„Obudzisz się jako pełnoprawny władca.”
Te słowa odbijały się echem w jego głowie, ale nic wokół niego nie pasowało do tego obrazu.
Podniósł się na łokciach, z trudem odzyskując władzę nad kończynami. Mięśnie sztywniały, kości trzeszczały.
Był ubrany w ten sam ceremonialny strój, co na koronacji, choć teraz był on poszarzały, poplamiony i przesiąknięty zapachem ziemi.
Ciężkie, drewniane drzwi otworzyły się bezszelestnie w rogu pomieszczenia, którego wcześniej nie zauważył.
W otworze stanęła postać. Niska, pochylona.
Kobieta. Jej włosy były siwe, a twarz poorana głębokimi zmarszczkami.
Wzrok miała mglisty, lecz intensywny.
“Ach… nareszcie się przebudziłeś, duchu” – wyszeptała, a jej głos drżał.
Duchu? To była Królowa Jadwiga, jego matka.
Ale… nie wyglądała jak jego matka.
Jej policzki były zapadnięte, a oczy, które pamiętał jako pełne młodzieńczej energii, teraz były zmęczone, załzawione.
“Matko?” – Świętosław z trudem wydusił z siebie słowo, wstając.
Podłoga zawirowała pod nim.
“Nie podchodź! Wiem, że to jesteś ty, zjawiaku, ale nie dam się nabrać na twoje sztuczki!” – Jej głos nabrał mocy, rozlegał się echem w kamiennym pomieszczeniu.
Jadwiga cofnęła się o krok, jej dłoń uniosła się drżąco do medalionu na szyi.
“Przysłał cię on… ten, który mnie męczył przez trzydzieści lat. Nie myślisz chyba, że nie poznam swojego Świętosława?”
Trzydzieści lat? Świętosław poczuł, jak krew odpływa mu z twarzy.
Nie trzy dekady. To było niemożliwe.
“Matko, to ja! Twój syn, Świętosław! Co mówisz o trzydziestu latach?”
Próbował podejść bliżej, ale ona osunęła się na kamienny parapet, ciężko oddychając.
“Jaki syn? Mój syn zginął! Widziałam to na własne oczy… stryj Władysław… ach, ten diabeł… on… oni pochowali cię jak męczennika.”
W jej słowach nie było cienia rozpoznania, tylko ból i wspomnienie dawnego, tragicznego wydarzenia.
“Ale… co z Bolesławem? Czy mój brat… gdzie jest Bolesław?” – zapytał, jego głos ledwo przeszedł mu przez gardło.
“Bolesław? Król Bolesław panuje od dawna. Jest już dojrzałym mężem, z siwą brodą. Osiadł na tronie po twojej… po twojej śmierci, którą Władysław tak mistrzowsko wyreżyserował.”
Słowa matki niczym cios maczugą uderzyły Świętosława.
Bolesław… król? Z siwą brodą?
Jego młodszy brat, który ledwie nauczył się władać mieczem, teraz siedział na jego tronie?
Trzydzieści lat. Całe jego życie, cała jego młodość, zniknęły w jednym, alchemicznym śnie.
Jego matka, niegdyś dumna królowa, teraz była staruszką, która patrzyła na niego jak na zmorę.
Jej wzrok, pełen strachu i rozpaczy, utwierdził go w przerażającej prawdzie.
Stryj Władysław. Kielich.
To nie był spektakl.
On nie spał jednej nocy.
On stracił całe życie.
Part 2
Świętosław poczuł, jak zimny dreszcz przebiega mu po kręgosłupie. Trzydzieści lat. Nie do wiary. Jego umysł szalał, próbując ogarnąć tę przerażającą przepaść czasu. Matka, teraz krucha i przerażona, patrzyła na niego jak na demona.
“Nie zbliżaj się, pokutniku!” – krzyknęła Jadwiga, odsuwając się w kąt lochu. “Twój pan, książę Władysław, nasyła cię, by mnie oszukać! Mój Świętosław spoczął w grobie, opłakiwany przez całe królestwo. Widziałam jego ciało! Ciało z raną! Jak śmiesz udawać, że jesteś nim?”
Rana? Jaka rana? Przecież wypił tylko eliksir. To była inscenizacja. Świętosław czuł narastającą panikę. Coś było nie tak. Bardzo nie tak. Władysław nigdy nie mówił o żadnej ranie.
Chciał z nią porozmawiać, wyjaśnić, ale jej wzrok był mętny od strachu i wspomnień, które dla niego były snem, a dla niej całą epoką. Zrozumiał, że nie przekona jej słowami. Nie teraz, nie w tym stanie.
Wtedy, w głębi cienia lochu, dostrzegł kolejną postać. Powoli wysunęła się zza filara, cicho stąpając po kamiennej posadzce. Był to Arcykapłan Bogumił, którego twarz znał z wielu dworskich ceremonii – teraz także postarzała, lecz pełna godności i powagi.
Bogumił podszedł do Świętosława, jego oczy badały go z niewiarygodną intensywnością, niemal skanując jego duszę. Matka drgnęła, widząc kapłana, lecz jej strach nie ustąpił.
“Królowo Jadwigo, proszę, uspokój się” – powiedział Bogumił, jego głos był głęboki i spokojny, mimo że w jego oczach czaił się niepokój. “Być może to nie jest to, czego się obawiasz.”
Potem spojrzał na Świętosława, a w jego wzroku było coś, co mówiło, że wie. Że rozumie, choć nie do końca. Przechylił głowę lekko w bok, a jego głos ściszył się, tak że matka mogła słyszeć tylko szmer.
“Widzę w tobie… dawne oblicze. Ale to, co widziała królowa matka, było zbyt przekonujące, książę. Twój pogrzeb… och, to było widowisko państwowe, jakiego Polska jeszcze nie widziała.”
ROZDZIAŁ 2: Legenda męczennika z Wawelu
Zimne powietrze archiwum uderzyło mnie w twarz, mieszając zapach starych ksiąg z wilgocią kamiennych murów. Szukałem potwierdzenia słów Arcykapłana Bogumiła.
Palce drżały mi, kiedy przewracałem ciężkie karty pergaminu. Oficjalne kroniki dworskie, oprawione w skórę, kryły historię ostatnich trzydziestu lat.
Wreszcie natrafiłem na stronę z datą mojej koronacji. Nie było tam nic o zmarłym księciu, tylko o „Świętosławie Męczenniku”, który „ofiarował życie dla jedności królestwa”.
Czytałem o tym, jak moja „tragiczna śmierć” w trakcie koronacyjnego widowiska wstrząsnęła poddanymi. O tym, jak stryj Władysław, jako regent, wykorzystał tę żałobę, by „zjednoczyć skłócone rody”.
Moje życie, moja koronacja, moja śmierć – wszystko zostało spisane jako scenariusz teatralny. Stałem się legendą, mitologicznym bohaterem, którego nieistnienie cementowało władzę stryja. Byłem tylko rekwizytem.
Nagle usłyszałem za sobą zgrzyt otwieranych drzwi. Odwróciłem się gwałtownie.
W progu stał zbrojny strażnik, a za nim drugi. Ich pancerze lśniły w migoczącym świetle kaganka.
“Książę Świętosław?” zapytał jeden, jego głos był głęboki i pozbawiony emocji.
Zaledwie skinąłem głową.
“Rozkaz Księcia Regenta Władysława. Masz zostać odprowadzony do najwyższej wieży.”
Nie było żadnych pytań, żadnych wyjaśnień. Tylko zimne, metaliczne zbroje i nieodwołalny rozkaz. Stryj już wiedział.
ROZDZIAŁ 3: Trzydzieści lat w kielichu
Kamienne schody wiły się w górę, zdając się nie mieć końca. Każdy stopień potęgował poczucie osaczenia. Strażnicy zamknęli ciężkie, dębowe drzwi z hukiem.
Siedziałem na pryczy w wieży, patrząc przez wąskie okno na zielone wzgórza Wawelu. Słońce, które widziałem trzydzieści lat temu, było tym samym, ale świat za murami zdążył się zmienić.
Usłyszałem ciche pukanie. Drzwi uchyliły się i do środka wszedł Arcykapłan Bogumił, niosąc małą fiolkę.
„Książę Świętosławie, przyszedłem wyjaśnić” – powiedział, jego głos drżał.
Usiadł obok mnie, jego szaty szeleściły.
„Ten eliksir, który podał ci stryj… miał działać wiecznie. Usypiając cię na zawsze, bez śladów przemocy.”
Czułem, jak zimny dreszcz przebiega mi po plecach. Nie miałem umrzeć, miałem zniknąć bezpowrotnie.
„Nikt nie miał wiedzieć, nikt nie miał znaleźć…” – Bogumił spuścił wzrok. „Stryj Władysław chciał cię wyeliminować z sukcesji. Bez rozlewu krwi.”
Zacisnąłem pięści. Receptura musiała zawierać błąd. Albo celową zmianę.
„Czym była ta fiolka?” zapytałem, wskazując na tę, którą trzymał.
Bogumił westchnął. „Mała pociecha. Przygotowałem dla ciebie miksturę na spokojny sen, byś mógł odpocząć, zanim…”
Jego słowa urwał głośny dźwięk trąb na dziedzińcu. Spojrzałem przez okno.
Heroldowie w barwnych strojach stali na środku placu, otoczeni tłumem. Ich głosy, wzmocnione przez trąby, niosły się po całym Krakowie.
„Ludzie! Strzeżcie się! Czarnoksiężnik, bezbożny impostor, grasuje po królestwie! Próbuje zniszczyć pokój i jedność!”
Stryj Władysław rozpoczął swoją kampanię oszczerstw.
ROZDZIAŁ 4: Mury i oszczercze pieśni
Kolejny dzień przyniósł jeszcze głośniejsze trąby i większy tumult z miasta. Spojrzałem przez wieżowe okno.
Na rynku, tuż pod murami zamku, aktorzy miejscy rozstawiali drewnianą scenę. Zaczęli odgrywać sztukę.
Była to groteskowa inscenizacja. Wielki manekin, zrobiony z brudnego płótna i słomy, przedstawiał „Księcia Świętosława”. Miał potworne rogi i kopyta.
Aktorzy w maskach tańczyli wokół niego, udając przerażonych chłopów. Manekin „powstawał z grobu”, machając szponami.
„Przybył, by zniszczyć!” krzyczał jeden z aktorów. „Bezbożny! Czarnoksiężnik! Posłaniec piekła!”
Słowa stryja Władysława rozbrzmiewały w ustach przekupnych artystów. To był Twist 5 – on nie tylko zamknął mnie w wieży, ale i uruchomił publiczną kampanię.
Patrzyłem na kraty, przez które wpadało blade światło. Wtedy mój wzrok zatrzymał się na mechanizmie zamykającym ciężkie drzwi wieży.
Nie był to zwykły zamek. To był precyzyjny mechanizm dźwigni i rygli, misternie wykonany.
Rozpoznałem go. Pomagałem projektować takie zamki trzydzieści lat temu, będąc młodym znawcą alchemii i mechaniki scenicznej. Służyły do szybkich zmian scenografii i magicznych „zniknięć”.
Te same mechanizmy, które służyły do teatralnych iluzji, teraz więziły mnie. Byłem w pułapce, którą częściowo sam stworzyłem.
ROZDZIAŁ 5: Tajemnica scenicznych korytarzy
Przesunąłem dłoń wzdłuż kamiennego muru, sprawdzając spoiny. Pamiętałem każdy szczegół budowy tej wieży. Była częścią rozbudowanego systemu scenicznych przejść i zapadni.
Ukryty w poły mojego starego płaszcza, który wciąż nosiłem, był mały, misternie wykonany wytrych. Niewielki kawałek metalu, który kiedyś służył do błyskawicznego otwierania i zamykania elementów scenografii.
Wsunąłem go w zamek. Czułem pod palcami każdy zapadający rygiel, każdą dźwignię. Klik. Klik.
Zasuwka ustąpiła z cichym jękiem. Pchnąłem drzwi. Otworzyły się bezszelestnie, prowadząc do ciemnego korytarza.
To było wejście do labiryntu technicznego, którego nikt poza kilkoma wtajemniczonymi nie znał. Dawne korytarze, używane do efektów specjalnych podczas teatru dworskiego.
Wślizgnąłem się do środka, zamykając za sobą drzwi. Wiedziałem, że strażnik sprawdzający wieżę co godzinę nie zauważy niczego niezwykłego.
Szeregi schodów i tuneli zaprowadziły mnie głęboko w dół, aż wreszcie znalazłem się w podziemiach. Uciekłem.
Tymczasem na zamku wybuchł prawdziwy popłoch. Strażnicy, odkrywszy pustą wieżę, pobiegli z wieścią do stryja.
Usłyszałem później od pewnego sługi, że Władysław wpadł w prawdziwą wściekłość. „Znajdźcie go!” krzyczał na cały dwór.
Wydał edykt, grożąc odebraniem majątków każdemu szlachcicowi, który udzieli mi schronienia.
ROZDZIAŁ 6: Cień nad regencją
W podziemiach było chłodno i wilgotno. Czułem zapach stęchlizny i starego kurzu. Skryłem się w dawnej pracowni alchemicznej, miejscu, które trzydzieści lat temu tętniło życiem, a teraz było zapomniane.
Po kilku dniach odosobnienia, żywiąc się tym, co znalazłem w zapomnianych spiżarniach, zauważyłem ruch. Ktoś schodził po schodach.
Przykucnąłem za wielkimi kadziami, serce waliło mi w piersi. Czy to strażnicy?
Do pracowni weszła drobna, sędziwa postać. Była to moja ciotka Cecylia, jej włosy białe jak śnieg, a twarz poorana zmarszczkami.
Nie poznała mnie od razu. Jej wzrok błądził po kątach, jakby czegoś szukała.
„Świętosławie? Czy to naprawdę ty?” – szepnęła, jej głos był cienki jak pajęcza nić.
Wyszedłem z cienia. Jej oczy rozszerzyły się, ale nie było w nich strachu. Była tylko głęboka ulga.
Tymczasem nad Krakowem zaciągał się cień regencji. Stryj Władysław, w panice po mojej ucieczce, nakładał blokadę finansową na wszystkich możnych.
Każda rodzina dworska podejrzewana o sprzyjanie prawowitemu dziedzicowi widziała, jak jej dochody są ograniczane. Jego siła leżała w kontroli nad kasą królestwa i w strachu przed jego gniewem.
Ciotka Cecylia skinęła na mnie ręką, dając znak, bym podszedł bliżej. „Muszę ci coś pokazać” – powiedziała.
ROZDZIAŁ 7: Kronika ciotki Cecylii
Ciotka Cecylia pociągnęła za luźny kamień w ścianie, odsłaniając niewielką, ukrytą skrytkę. Wyjęła z niej gruby, skórzany wolumin.
„To dziennik nadwornego aptekarza, Eustachego” – powiedziała, podając mi go. Jego karty były pożółkłe i kruche. „Ukrywałam go przez dekady.”
Otworzyłem księgę. Pachniała suszonymi ziołami i starością. Zapiski były kaligrafowane drobnym pismem, niektóre notatki dopisano na marginesach.
Czytałem ze ściśniętym gardłem. Dziennik Eustachego szczegółowo opisywał zamówienia stryja Władysława. Preparaty usypiające, silniejsze niż te, które miały być użyte na mnie.
Potwierdzał, że stryj Władysław planował usunąć obu braci. I mnie, i Bolesława. Chciał objąć trwałą regencję nad całą dynastią. Pełną i absolutną władzę.
„Chciał być jedynym” – szepnęła ciotka, jakby czytając mi w myślach. „Książę-regent, który nigdy nie musiałby oddać korony.”
Wiedziałem, że te zapiski są niezbitym dowodem. Nie tylko na to, że stryj Władysław chciał się mnie pozbyć, ale że jego ambicje sięgały znacznie dalej. Chciał całkowicie przejąć kontrolę.
Nagle z góry dobiegły nas stłumione krzyki. Słychać było kroki.
„Ktoś idzie” – szepnęła ciotka, z jej oczu zniknęła ulga, a pojawił się strach. „Musisz uciekać. Znajdź Bolesława.”
ROZDZIAŁ 8: Król w matni
Korytarze pałacowe były puste. Noc osnuła Wawel cieniem. Zakradłem się do komnat brata, obecnego króla Bolesława.
Drzwi były uchylone. Wszedłem bez pukania. Bolesław siedział przy stole, jego twarz była zmęczona, a w dłoni trzymał kielich wina.
Spojrzał na mnie, a jego oczy rozszerzyły się ze zdumienia. Potem pojawił się w nich strach i poczucie winy.
„Świętosławie?” – wydusił z siebie. Kielich zadrżał w jego dłoni.
Nie odezwałem się. Położyłem przed nim dziennik aptekarski ciotki Cecylii.
Bolesław zaczął czytać. Jego twarz zmieniała kolory. Od bladości do purpury.
„To… to niemożliwe” – szepnął, ale wiedział, że to prawda.
Spojrzał na mnie ze łzami w oczach. „Przez lata… żyłem pod szantażem stryja. Wierzyłem, że zginąłeś z powodu nieszczęśliwego wypadku na scenie.”
Wyjaśnił, że Władysław groził ujawnieniem fałszywych dokumentów kompromitujących nasz ród, a także odebraniem mu majątków, jeśli kiedykolwiek sprzeciwi się jego woli. Bolesław, młody i niedoświadczony, uległ.
Królestwo stało u progu wojny domowej, a on bał się, że mój powrót doprowadzi do chaosu. Władysław, jako regent, utrzymał go w nieustannym strachu.
„Wybacz mi, bracie” – powiedział Bolesław, jego głos załamał się. „Myślałem, że cię chronię. Chroniąc pokój.”
ROZDZIAŁ 9: Teatr na rynku
Następnego dnia Wawel tętnił życiem. Z zamkowego dziedzińca dobiegały głośne okrzyki i muzyka.
Dramaturg Mikołaj z Morsztynów, wierny sługa stryja Władysława, organizował wielki spektakl. Miał on ostatecznie ośmieszyć i potępić postać „fałszywego Świętosława”.
Poczułem smak gorzkiej ironii. Kolejny raz moje życie stawało się sceną.
Zakradłem się na dziedziniec, mieszając się w tłumie gapiów. Szybko podkradłem się za kulisy, tam gdzie aktorzy przygotowywali się do występu.
Wśród rekwizytów i dekoracji stały ukryte skrzynie. Pamiętałem je doskonale. Zawierały dawne alchemiczne mieszanki do efektów specjalnych.
Dymne granaty, proszki do iluminacji, nawet małe ładunki, które miały imitować grzmoty. Wszystko to, co sam pomagałem tworzyć.
Morsztyn, ubrany w jaskrawy kostium, stał na scenie, dyrygując aktorami. Jego twarz była pełna pychy.
„Dziś ostatecznie pokażemy, czym jest ten samozwaniec!” – krzyczał do nich.
Uśmiechnąłem się. Miałem zamiar przygotować alchemiczną odpowiedź, jakiej Wawel nie widział od trzydziestu lat.
ROZDZIAŁ 10: Odkrycie w komnacie matki
Po ucieczce z wieży i spotkaniu z Bolesławem, wiedziałem, że muszę raz jeszcze porozmawiać z matką. Znów zakradłem się do jej komnat.
Zastałem ją leżącą w łóżku, bardzo słabą. Służąca podała jej napar.
„Matko” – powiedziałem, podchodząc bliżej.
Spojrzała na mnie, jej oczy były mętne. Nadal nie wierzyła, że jestem jej żywym synem.
„Odejść stąd, duchu” – wyszeptała. „Nie nękają mojej duszy.”
Położyłem przed nią stary, zardzewiały medalion, który nosiła, kiedy byłem dzieckiem. To był nasz sekretny znak.
Jej drżąca dłoń sięgnęła po niego. Czułem, jak jej oddech staje się cięższy.
„Ten eliksir…” – zaczęła, jej głos był prawie niesłyszalny. „Władysław przygotował truciznę. Śmiertelną.”
Moje serce zamarło. Truciznę?
„To ja…” – jej słowa urywały się. „Podmieniłam ją. Na eliksir stazy. Rzadki. Z moich własnych zapasów.”
Zamarłem. To nie stryj się zlitował. To ona mnie uratowała. Matka, którą uważałem za złamaną rozpaczą, była prawdziwą architektką mojego ocalenia.
„Musiałam cię chronić. Przed natychmiastowym zamachem” – jej oddech był płytki. „Poświęciłam twoją obecność. Na trzydzieści lat.”
ROZDZIAŁ 11: Klucz do rodowego skarpca
Matka wyciągnęła spod poduszki małą, starą pieczęć. Była to pieczęć rodowa, wykonana z brązu, z herbem Zborowskich.
„To klucz” – wyszeptała, podając mi ją. Jej dłoń była zimna. „Do podziemnego skarbca. Tam są prawdziwe księgi.”
Księgi rachunkowe. Dowody finansowe obciążające stryja. Jego manipulacje, jego ukryte dochody, jego oszustwa.
„Pamiętaj, Świętosławie” – powiedziała, z trudem łapiąc oddech. „Niech ta pieczęć… niech ci służy.”
Tymczasem na dziedzińcu Wawelu panowało zamieszanie. Z okna matki widziałem ruch.
Władysław, w panice po mojej ucieczce i zniknięciu kronik, otaczał dziedziniec zbrojnymi najemnikami. To nie byli strażnicy królewscy, lecz opłacani żołdacy.
Odcinano wszystkie drogi ucieczki. Brama zamkowa była zamknięta, mury obstawione.
Stryj szykował się do ostatecznego starcia. Wiedział, że jestem gdzieś w murach, że posiadam dowody.
Czułem na sobie ciężar pieczęci. Klucz do prawdy, ale też do wojny.
ROZDZIAŁ 12: Zasłona alchemika
Zszedłem do podziemi, do dawnej pracowni alchemicznej. W ciemnościach odnalazłem skrzynie z dawno zapomnianymi mieszankami.
Mieszanki dymne, przygotowane na bazie siarki i saletry. Proszki iluminacyjne, dające nagłe błyski światła. Wszystko to, co miało służyć iluzji.
Usłyszałem tupot ciężkich butów na schodach prowadzących do lochów. Najemnicy Władysława zbliżali się.
Nie miałem miecza, nie zamierzałem walczyć krwią. Miałem wiedzę.
Odpaliłem pierwszą mieszankę. Gęsty, biały dym wypełnił korytarze, gryząc w oczy i gardło. Potem drugą, a za nią kolejną.
Błyski iluminacyjne rozświetliły korytarze na krótką chwilę, ukazując przestraszone twarze żołnierzy. Odgłosy grzmotów z moich małych ładunków odbijały się echem.
Najemnicy zaczęli panikować. „Duchy!” krzyczał jeden. „To duchy zamkowe!”
W panice zaczęli uciekać, potykając się o siebie nawzajem. Widziałem, jak ich dowódca próbuje ich powstrzymać, ale strach był silniejszy.
W ciągu kilku chwil korytarze opustoszały. Bez rozlewu krwi, bez użycia miecza, paraliżowałem straże stryja. Zostawiłem ich, by w panice uciekali przed „duchami zamkowymi”.
ROZDZIAŁ 13: Cichy bunt bratanka
Gdy dymy opadły, a najemnicy uciekli, poszedłem prosto do komnat króla Bolesława. Czekałem na dziedzińcu, aż będzie wolny.
Król siedział przy stole, a przed nim leżał pergamin. Obok stał stryj Władysław, jego twarz była zacięta.
„Podpisz to, Bolesławie!” – głos stryja był zimny i pełen rozkazu. „Egzekucja musi nastąpić natychmiast. Ten oszust niszczy nasz autorytet.”
Na pergaminie widniał edykt. Nakaz natychmiastowej egzekucji „fałszywego Świętosława”.
Bolesław patrzył na pergamin, a potem na stryja. Jego ręka drżała.
Wtedy cicho położyłem na stole dziennik aptekarski i pieczęć rodową matki.
Bolesław spojrzał na zapiski, potem na pieczęć. Podniósł wzrok na stryja.
„Nie” – powiedział, jego głos był cichy, ale stanowczy.
Władysław zamarł. „Co?”
„Nie podpiszę tego edyktu” – powtórzył Bolesław. „Nie będę wydawał rozkazu na śmierć… mojego brata.”
Stryj Władysław wpatrywał się w niego, jego twarz pociemniała ze wściekłości. Ale król po raz pierwszy złamał jego wolę. Władysław zaczął tracić grunt pod nogami.
ROZDZIAŁ 14: Wieczór jubileuszowy
Na Wawelu trwała wielka rocznicowa uczta. Trzydziestolecie pokoju w królestwie. Zewsząd zjechali możni, szlachta i duchowni.
Złocone kielichy wznoszono w górę. Głośny śmiech mieszał się z muzyką lutni.
Z daleka obserwowałem przygotowania. Stoły uginały się pod ciężarem potraw. Wszyscy świętowali pokój, który zbudowano na kłamstwie.
Moja matka, niestety, nie była obecna. Jej zdrowie znacznie podupadło, a ja sam czułem, jak ciężar minionych lat ciąży mi na sercu.
Bolesław siedział na tronie, uśmiechając się, ale w jego oczach wciąż widziałem cień smutku i poczucia winy.
Władysław, mój stryj, zajmował honorowe miejsce u jego boku, pławiąc się w uwielbieniu i władzy.
Przygotowywałem swoje ostateczne wejście na salę tronową. Wiedziałem, że nie mogę zniszczyć stabilności państwa. Nie mogłem wywołać wojny domowej.
Musiałem obalić stryja, nie burząc mitu, który on sam stworzył. Mój plan był prosty, a zarazem bolesny. Nie potrzebowałem słów.
ROZDZIAŁ 15: Milczenie na tronie
Władysław wstał. Uniósł kielich, aby wznieść toast. Cała sala tronowa ucichła, wszystkie oczy skierowane były na niego.
„Za trzydzieści lat pokoju!” – wykrzyknął, a jego głos rozbrzmiał donośnie. „Za jedność królestwa i pamięć o tych, którzy oddali życie!”
W tym samym momencie, gdy wszyscy podnosili kielichy, wszedłem na salę. Drzwi otworzyły się cicho, a ja stanąłem w progu.
Nie wygłosiłem żadnej przemowy. Nie wzniosłem okrzyków.
Podeszłem do stołu tronowego. Położyłem na nim dwa przedmioty: puste naczynie po eliksirze sprzed trzydziestu lat i dziennik aptekarski Eustachego.
Władysław, widząc mnie, zbladł. Jego kielich upadł na podłogę z brzękiem.
Nie odważył się na nic. Spojrzał na puste naczynie, potem na dziennik. W jego oczach pojawiła się świadomość.
Zrozumiał. Królewska rada, która od rana obradowała za zamkniętymi drzwiami, musiała już widzieć dowody. Zrozumiał, dlaczego jego straże nie wykonały rozkazów, dlaczego nikt mnie nie powstrzymał.
Nie doszło do publicznego procesu. Nie było głośnych oskarżeń. Stryj, bez jednego krzyku, bez jednego słowa, osunął się na krzesło. Poddał się w całkowitym milczeniu dworu.
ROZDZIAŁ 16: Cicha sprawiedliwość
Następne dni upłynęły w dziwnej ciszy. Stryj Władysław został bez rozgłosu pozbawiony wszystkich urzędów.
Nie został uwięziony, ani publicznie potępiony. Odesłano go do odosobnionych komnat w bocznej wieży, pod cichym nadzorem króla Bolesława.
Wszyscy wiedzieli. Królewska rada, Arcykapłan Bogumił, ciotka Cecylia, a nawet niektórzy zaufani dworzanie. Ale prawda o moim przeżyciu nie została ogłoszona ludowi.
Król Bolesław stanowczo sprzeciwił się takiemu rozwiązaniu. Ujawnił, że ujawnienie prawdy zniszczyłoby mit pokoju i jedności, który stworzono wokół mojej „śmierci”.
W królestwie mogłyby wybuchnąć zamieszki. Szlachta, która wierzyła w opowieść o „Świętosławie Męczenniku”, mogłaby podważyć prawowitość jego panowania.
Dla dobra państwa, dla zachowania stabilności, prawda pozostała tajemnicą dworu. Oficjalnie, byłem wciąż legendą.
ROZDZIAŁ 17: Wybór dziedzica
Rozmawiałem z bratem Bolesławem w jego prywatnych komnatach. Był to długi, szczery dialog, jakiego nie mieliśmy od lat.
„Nie mogę ogłosić twojego powrotu, Świętosławie” – powiedział Bolesław, jego głos był pełen rezygnacji. „Królestwo by tego nie przetrwało.”
Skinąłem głową. Rozumiałem to. Widziałem, jak krucha jest polityczna iluzja władzy.
„Ale potrzebuję twojej mądrości” – kontynuował. „Zostań. Jako doradca. Jako mistrz alchemii zamkowej. W cieniu.”
Spojrzałem przez okno na Wawel. Widziałem miasto, które kochałem, i ludzi, którzy żyli w błogiej nieświadomości.
Moja dawna rola księcia-następcy przeminęła. Trzydzieści lat zatarło moją tożsamość. Byłem duchem, który powrócił.
Akceptacja. To było słowo, które przyszło mi na myśl. Akceptacja cienia, akceptacja nowej roli.
Zgodziłem się. Będę służył mojemu bratu, królestwu, ale z ukrycia. Moje dawne życie, moja młodość, bezpowrotnie minęły.
ROZDZIAŁ 18: Poranek nad Wisłą
W najbliższą niedzielę, wczesnym rankiem, stałem na tarasie podziemnej pracowni alchemicznej na Wawelu.
Patrzyłem na spokojny nurt Wisły, która błyszczała w promiennej, porannej mgłoszacie. Słońce wschodziło, malując niebo na złoto.
Znów znajdowałem się w tym samym miejscu. W tym samym płaszczu, który miałem na sobie trzydzieści lat temu. Przy tych samych probówkach i retortach.
Król panował. Spisek stryja został powstrzymany. Ale mechanizm dworskiej iluzji wciąż trwał.
Ludzie wciąż wierzyli w legendę o Świętosławie Męczenniku, który oddał życie dla pokoju. Władza na Wawelu nadal opierała się na wyreżyserowanym micie.
Korona na głowie mojego brata świeciła w słońcu tak samo jasne jak trzydzieści lat temu, a ja rozumiałem już, że całe królestwo jest tylko teatrem, w którym najważniejsze role gra się bez słów.
Leave a Reply