CHAPTER 1: Cień nad Letnim Przesileniem
Part 1
Co wieczór mój mąż, książę Mieszko, patrzył na mnie wzrokiem pełnym obcości, jakby po raz pierwszy widział kobietę noszącą jego obrączkę.
Przez trzy lata co rano cierpliwie przypominałam mu nasze imiona, naszą przysięgę i noc, w której ocaliłam mu życie.
Sądziliśmy, że to skutek klątwy Starego Lasu, dopóki podczas Letniego Przesilenia Mieszko nie spojrzał na mnie o zachodzie słońca i nie wypowiedział mojego imienia.
Zamiast radości, na sali zapadła martwa cisza, a jego własny ojciec, stary książę Sambor, poderwał straże i nakazał wtrącić syna do lochu.
Letnie Przesilenie było tego roku wyjątkowo huczne. Dźwięki harf i dud słychać było daleko za murami warowni Odrowążów, niosąc się z wiatrem aż do pobliskich wiosek. Stoły w Wielkiej Sali uginały się pod ciężarem jadła: pieczonych dzików, serów z Podhala i miodów pitnych.
Wszyscy świętowali, śmiali się i tańczyli, zapominając na chwilę o codziennych troskach.
Tylko ja i mój mąż, Mieszko, staliśmy przy oknie, obserwując jak słońce powoli chowa się za horyzontem.
To był nasz rytuał, pełen smutku i nadziei. Wiedziałam, że za chwilę jego pamięć znów zniknie.
Patrzyłam na niego, na jego piękne, choć często puste oczy. Zachodzące słońce rzucało długie cienie na twarze zgromadzonych, malując Wielką Salę w odcieniach purpury i złota.
Słońce dotknęło krawędzi świata. Ostatni promień musnął twarz Mieszka.
Mieszko odwrócił głowę. Jego wzrok spoczął na mnie, ale tym razem nie było w nim obcości. Było rozpoznanie. Głębia. Pamięć.
W jego oczach ujrzałam odzwierciedlenie minionych lat, wszystkie wspólne chwile, wszystkie noce, kiedy szeptem przypominałam mu, kim jest.
Uśmiechnął się lekko. Jego uśmiech był pełen miłości, tej, której brakowało mi od trzech długich lat.
Lekko drżącymi ustami wyszeptał moje imię.
„Anna.”
Wypowiedział je cicho, ale w ciszy, która nagle zapadła w Sali, jego głos zabrzmiał jak dzwon. Jakby nagle wszyscy wstrzymali oddech.
Uśmiechnęłam się szeroko, czując łzy napływające do oczu. Trzy lata. Trzy lata modlitw, nadziei, niekończącego się przypominania. Klątwa minęła.
Mieszko stał obok mnie, w pełni obecny. Czułam ciepło jego dłoni na mojej, delikatny dotyk, który znałam tak dobrze.
„Mieszko!” powiedziałam z ulgą.
Ale radość trwała zaledwie moment.
Spostrzegłam starych baronów, którzy jeszcze przed chwilą wznosili toasty, teraz spoglądali na nas z mieszanką strachu i niezrozumienia.
Ich uśmiechy zniknęły, a oczy rozszerzyły się w milczącym szoku. Muzyka ucichła.
Moje spojrzenie powędrowało w stronę stołu Sambora, księcia i ojca Mieszka. Siedział tam, otoczony swoimi zaufanymi doradcami, ze szklanym wzrokiem.
Na jego twarzy nie było triumfu ani ojcowskiej miłości. Było coś zupełnie innego.
Przerażenie. Czyste, niekryte przerażenie.
Jego usta wygięły się w paskudnym grymasie, a dłoń zacisnęła się na kielichu, aż pobielały mu kostki. Widziałam w nim furię człowieka, któremu coś nagle wymknęło się spod kontroli.
Stary książę Sambor poderwał się z miejsca z taką gwałtownością, że jego krzesło z łoskotem przewróciło się na kamienną posadzkę.
Dźwięk odbił się echem w nagle cichej sali, potęgując panującą grobową atmosferę.
„Straże!” ryknął, a jego głos nienawiścią wypełnił każdą szczelinę w sali.
W mgnieniu oka drzwi Sali, które jeszcze przed chwilą były otwarte na festyn, zamknęły się z hukiem.
Rycerze w zbrojach, z tarczami z herbem Odrowążów, ruszyli w naszą stronę. Ich kroki były ciężkie i zdeterminowane. Prowadził ich Commander Jakub z Gołuchowa, kapitan straży.
Jego twarz była bez wyrazu, jak zawsze, gdy wykonywał rozkazy księcia.
„Pojmać go!” wrzasnął Sambor, wskazując palcem na Mieszka.
„Wtrącić do lochu! Natychmiast! Ten szaleniec nie może nikomu nic powiedzieć!”
Poczułam, jak Mieszko drgnął obok mnie. Jego dłoń, która przed chwilą gładziła moją, zacisnęła się z paniką.
Był przerażony, ale jego oczy wciąż patrzyły na mnie z pamięcią.
Strażnicy byli już blisko. Dwóch potężnych mężczyzn w stalowych hełmach chwyciło Mieszka za ramiona.
Oderwali go ode mnie z taką siłą, że ledwo utrzymałam równowagę.
Mieszko walczył.
„Ojcze! Co to ma znaczyć?” krzyknął, jego głos łamał się z niedowierzania.
„Anno! Co się dzieje? Pomóż mi!”
Spojrzałam na Sambora. Jego twarz była wykrzywiona nienawiścią, a wzrok jak sztylet.
Nie było tu miejsca na miłość, tylko na paniczny strach przed czymś, co Mieszko mógł powiedzieć.
Coś, co pamiętał.
Coś, co działo się od trzech lat, a co ja uważałam za klątwę.
Prawdziwa klątwa nie pochodziła ze Starego Lasu. Patrzyłam, jak odciągają Mieszka, jego oczy wciąż szukają moich.
W tej chwili, patrząc na wściekłego Sambora i przerażonego Mieszka, zrozumiałam.
To nie była klątwa, lecz trucizna.
Part 2
Trucizna.
To słowo zabrzmiało w mojej głowie jak dzwon, choć na sali panowała głęboka cisza. Przerażająca, cicha prawda, którą właśnie odgadłam. To nie były duchy ani prastara magia. To było coś realnego, coś podawanego Mieszko co wieczór, trucizna, która wymazywała jego wspomnienia.
A ja, nieświadoma narzędzie, właśnie ją zdemaskowałam.
Mój wzrok powędrował do szklanego kielicha, który Mieszko zawsze opróżniał przed snem. Ten sam kielich, który trzy dni temu podmieniłam, z nadzieją, że może czysta źródlana woda z naszej studni pomoże mu lepiej spać.
Sama.
Nie wierzyłam w klątwy. W tajemnicy, pod osłoną nocy, zaczęłam zastępować jego ziołowy wywar najzwyklejszą, czystą wodą. Chciałam mu po prostu ulżyć, wierząc, że zioła są zbyt ciężkie dla jego osłabionego umysłu.
To dlatego Mieszko odzyskał pamięć. Nie moc Przesilenia, nie boska interwencja. Moja cicha, desperacka próba.
Teraz Sambor patrzył na mnie, jego wściekłość była niemal namacalna. Widziałam w jego oczach, że wie. Wie, że to nie jest przypadek.
Mieszko szarpał się, próbując wyrwać ze stalowego uścisku strażników. Jego wołanie o pomoc odbijało się od murów Sali, ale nikt się nie ruszył. Wszyscy byli zamrożeni strachem.
„Zabrać go!” powtórzył Sambor, wskazując na Mieszka. „Do Wieży Wroniej! I zamknąć ją, moją panią! Do jej komnat! Nikt nie może się do niej zbliżyć!”
Poczułam zimny dreszcz przebiegający po plecach. Izolować mnie. To nie była prośba. To był wyrok.
Strażnicy, którzy wlekli Mieszka, oddalali się szybko, a on wciąż patrzył na mnie z bólem i niezrozumieniem.
Musiałam działać. Musiałam uciec, zanim drzwi do moich komnat zamkną się na zawsze.
Rozdział 2: Noc w zamku Wawelskim
Zgiełk na dziedzińcu rozbrzmiewał niczym bęben, kiedy Sambor wydał rozkaz, a straże pochwyciły Mieszka. Widziałam, jak wciągają go do Wieży Wroniej.
Moje serce waliło jak szalone, ale musiałam działać. Wsunęłam się do ciemnego korytarza, który prowadził do skrzydła służby.
Tam, wśród cieni, dostrzegłam ruch. Kilku strażników pod wodzą Jakuba z Gołuchowa przenosiło ciężkie skrzynie z piwnic.
Deski skrzypiały pod ich stopami. W powietrzu unosił się zapach wilgoci i stęchłego drewna.
“Szybciej! Książę nie znosi zwłoki,” syknął Jakub. “Opętanie musi zostać uśmierzone raz na zawsze.”
Inny strażnik mruknął w odpowiedzi, “Słyszałem, że to czary z pogranicza. Lepsza byłaby modlitwa.”
“Modlitwa nic nie da,” odparł Jakub. “Książę Sambor zarządził inaczej. Ma być po cichu, nim słońce ponownie wzejdzie.”
Moje dłonie zacisnęły się na brzegu kamiennej kolumny. „Uśmiercone opętanie” – tak to nazwali. Ale to była egzekucja.
Sambor nie zamierzał leczyć Mieszka. Chciał go uciszyć, zanim ten zdąży wypowiedzieć słowo do Rady Baronów.
Mieszko musiał wiedzieć coś strasznego. Coś, czego Sambor nie mógł znieść.
Wiedziałam, że sama nie mam szans. Potrzebowałam sojusznika, kogoś z wiedzą i wpływem, kto pamiętał dawne czasy.
Skierowałam się w stronę najstarszej części zamku, gdzie mieszkała Babka Elżbieta. Była najstarszą żyjącą krewną rodu, cieniem przeszłości, który mógł oświetlić mrok.
Rozdział 3: Słowa starej Elżbiety
Komnaty Babki Elżbiety były przesiąknięte zapachem suszonych ziół i starych pergaminów. Czekała na mnie w ciszy, jej oczy, choć zmrużone wiekiem, były przenikliwe.
“Wiedziałam, że przyjdziesz, Anno,” powiedziała, wskazując mi krzesło. Jej głos był jak szmer liści.
Opowiedziałam jej o Mieszku, o jego odzyskanej pamięci i o tym, jak Sambor kazał go uwięzić. Elżbieta słuchała z uwagą, potakując od czasu do czasu głową.
“To nie klątwa,” rzekła w końcu, a jej wzrok spoczął na starym gobelinie. “To trucizna. Znam ten wywar, sama uczyłam Klemensa o ziołach.”
Moje serce podskoczyło.
“Ale po co?” zapytałam, czując, jak zimny dreszcz przebiega mi po plecach. “Dlaczego Sambor chciałby skrzywdzić własnego syna?”
Elżbieta westchnęła ciężko, a jej dłonie zacisnęły się na kiju.
“Cztery lata temu,” zaczęła, “przed śmiercią Wielkiego Księcia, jego najstarszy syn Kazimierz był prawowitym dziedzicem. Mieszko był wtedy ledwie chłopcem, ale był wierny bratu.”
“Kazimierz został znaleziony martwy w swej komnacie. Mówiono o nagłej chorobie, ale Mieszko…”
Elżbieta przerwała, a jej głos stał się cichszy, prawie niesłyszalny.
“Mieszko widział. Widział, jak Sambor podał Kazimierzowi kielich z tym samym wywarem, który potem podawano jemu.”
To był szok. Sambor zamordował własnego brata.
“A potem, gdy Mieszko zaczął mówić o tym, co widział,” kontynuowała Elżbieta, “Sambor kazał Klemensowi podawać mu tę samą truciznę. Truciznę, która miała zetrzeć z jego pamięci zbrodnię, którą był świadkiem.”
Rozdział 4: Wyznanie mnicha
Znalezienie Brata Klemensa nie było łatwe. Ukrywał się w małej celi pod kaplicą, drżąc ze strachu. Kiedy mnie zobaczył, jego oczy rozszerzyły się.
“Pani! Muszę uciekać!” wydyszał, cofając się w głąb celi. “On mnie zabije! Sambor mnie zabije!”
“Sambor wie, że Mieszko odzyskał pamięć?” zapytałam ostro, starając się opanować drżenie.
Klemens skulił się.
“Nie wiem, pani. Ale od tygodnia mówił o ‘porządkach’. O ludziach, którzy ‘za dużo wiedzą’.”
Przyznał się, że to on, pod groźbą śmierci dla jego rodziny, co dzień przygotowywał wywar z trującego korzenia. Znamy go jako czarny lulek.
“Nie miałem wyboru,” szepnął, a łzy płynęły mu po policzkach. “Mam małe dzieci, pani. On by je skrzywdził.”
Moje serce ścisnęło się z litości.
“Czy masz jakiś dowód?” zapytałam. “Cokolwiek, co potwierdzi jego winę?”
Klemens, z wahaniem, sięgnął pod zniszczony materac. Wyciągnął mały, skórzany dziennik, oprawiony w zniszczony, brązowy materiał.
“Spisywałem wszystko,” rzekł. “Każde polecenie. Każda dawka. Każde słowo. Tu są daty i godziny.”
Otworzył dziennik na losowej stronie. Były tam rzędy schludnych zapisków, szczegółowo opisujących skład trucizny i częstotliwość podawania.
U dołu strony dostrzegłam małą pieczęć – pieczęć Sambora.
“Chciałem, żeby prawda wyszła na jaw,” powiedział Klemens. “Jeśli coś mi się stanie, ten dziennik… ten dziennik ocali moją duszę.”
Rozdział 5: Zamknięte bramy
Ledwo wyszłam z celi Klemensa, gdy z głębi zamku rozległ się ryk trąb. Były to trąby wojenne, zwiastujące alarm.
Ruszyłam ku dziedzińcowi. Tam, na podwyższeniu, stał Sambor, a obok niego, Jakub z Gołuchowa.
“Słuchajcie mnie, wierni poddani!” zawołał Sambor, jego głos odbijał się echem od kamiennych murów. “Zamek jest zagrożony! Szpieg z sąsiedniego księstwa próbował otruć mojego syna i zasiać niezgodę!”
Tłum strażników i służby milczał.
“Ta kobieta, Anna Dunin, to zdrajczyni!” krzyknął, wskazując palcem. “Nakazuję natychmiastowe uwięzienie jej i każdego, kto jej pomaga!”
Jakub skinął głową, jego twarz była kamienna. Nie było widać na niej ani cienia wahania.
Rozkaz za rozkazem. Zamknięto bramy, ciężkie, dębowe wrota, okute żelazem. Zamek został odcięty od świata.
Najemnicy Sambora, ludzie o obcych twarzach, zaczęli przeczesywać podziemia. Słyszałam ich ciężkie kroki i brzęk broni.
Jakub, wierny jak pies, wykonywał każdy rozkaz. Widziałam, że wierzył w każde słowo Sambora.
Nie wiedział prawdy. Był tylko narzędziem w rękach okrutnego władcy.
Musiałam działać szybko, zanim mnie odnajdą. Dziennik Klemensa był bezcenny, ale to nie wszystko. Potrzebowałam jeszcze jednego dowodu.
Rozdział 6: Ukryte przejście Duninów
Wróciłam do Babki Elżbiety. Jej palec drżał, wskazując mi stary, zapomniany rysunek.
“Twój ród, Duninowie, miał własne przejścia,” szepnęła. “Przeznaczone na czasy wojny i zdrady. Prowadzą do kaplicy Kazimierza.”
Z planem w dłoni zeszłam do zalanych podziemi zamkowych. Powietrze było ciężkie i zimne. Woda sięgała mi do kostek, a ciemność zdawała się połykać każdy dźwięk.
Słyszałam odgłosy najemników, ich głosy niosły się echem po wilgotnych korytarzach. Byłam blisko.
Dotarłam do dawnej kaplicy. Była zapomniana, ukryta za zapadniętą ścianą. Kiedyś musiała być piękna.
Teraz panował w niej chłód i pustka.
Na zrujnowanym ołtarzu leżał on: srebrny relikwiarz. Był misternie zdobiony, pokryty warstwą kurzu i pajęczyn. To musiał być ten, o którym mówiła Elżbieta.
Z delikatnością, drżącymi palcami, otworzyłam go. W środku leżały dwie rzeczy.
Pierwszą był zakrwawiony, zżółkły pergamin. “Akt sukcesji,” szepnęłam. Na nim wyraźnie widać było pieczęć starego Wielkiego Księcia i słowa, że Kazimierz jest jedynym dziedzicem.
Obok niego leżała mała, zwinięta kartka. To był przepis na truciznę, dokładnie taki sam, jak ten z dziennika Klemensa.
Pod nim, wyciśnięta w wosku, widniała pieczęć Sambora.
Rozdział 7: Rozkaz bez sędziego
Wróciłam tą samą drogą, czując ciężar relikwiarza w dłoniach. Ukryłam się w cieniu kolumny, gdy usłyszałam głośne głosy na dziedzińcu.
To był Sambor, a obok niego Jakub. Brat Klemens stał na środku dziedzińca, otoczony strażnikami. Był blady jak ściana.
“Wyrok jest jasny!” rzekł Sambor, jego głos był zimny i twardy. “Ten zdrajca próbował otruć mego syna. Nie ma miejsca dla takich w moim zamku!”
Klemens upadł na kolana.
“Nie, pani! Ja nie! To książę kazał!” jęknął, wskazując na Sambora.
“Zatkaj mu usta!” warknął Sambor. “Jakubie, wykonaj wyrok! Powiesić go natychmiast! Bez sądu!”
Twarz Jakuba stężała. Jego dłoń zacisnęła się na rękojeści miecza.
“Książę… bez sądu?” zapytał, a w jego głosie pojawiło się wahanie. “To przeciw prawu.”
“Moje słowo jest prawem!” ryknął Sambor, podszedłszy bliżej. “Czyżbyś wątpił w me rozkazy, dowódco?”
Jakub spojrzał na Klemensa, potem na Sambora. Jego spojrzenie było pełne wewnętrznego konfliktu.
Opuścił głowę.
“Niech tak będzie, książę,” odparł, ale jego głos był cichy, a jego postawa wyrażała wyraźny sprzeciw.
Zauważyłam to. Jakub nie chciał być narzędziem w bezprawiu. To było moje okno.
Rozdział 8: Podstępna niewola
Marszałek Radziwiłł wrócił do zamku. Usłyszałam dzwoniące kopyta jego koni. Musiał być to powrót z jakiejś narady.
Wiedziałam, że to moja jedyna szansa. Nie mogłam dłużej się ukrywać.
Wyszłam z ukrycia. Gdy Jakub i jego strażnicy zauważyli mnie, ruszyłam biegiem.
“Tam jest! Zdrajczyni!” krzyknął któryś.
Zaraz potem poczułam szarpnięcie i twarde lądowanie na zimnych kamieniach. Złapali mnie.
Zanim jednak jeden ze strażników związał mi ręce, mój palec otworzył mały relikwiarz, który miałam w sakwie. Złocony akt i zapieczętowany przepis na truciznę wysunęły się niezauważenie.
Upadły prosto pod stopy Marszałka Radziwiłła, który właśnie schodził z konia.
Marszałek spojrzał na mnie, potem na leżące u jego stóp papiery. Jego brwi zmarszczyły się.
“Pojmać ją! Wtrącić do lochu!” rozkazał Jakub, nie zauważając, co się stało.
Sambor, który pojawił się na dziedzińcu, uśmiechnął się szyderczo.
“W końcu!” rzekł, a jego wzrok padł na moją zakrwawioną dłoń. “Zabrać ją do lochu. Niech pozna swego ‘ukochanego’ męża. Obiecaliśmy mu towarzystwo.”
Strażnicy popchnęli mnie w stronę wejścia do wieży. Sambor stał tam, triumfując, pewny, że wygrał.
Rozdział 9: Prawo azylu
Zostałam wtrącona do ciemnego, wilgotnego lochu. Po chwili w ciemności dostrzegłam Mieszka. Był skulony na słomie, jego oczy były puste. Udawał.
Słońce ledwo zdążyło wzejść, kiedy z dziedzińca rozległ się zgiełk. Wkrótce potem otworzyły się ciężkie drzwi sali tronowej.
Weszła Babka Elżbieta. Nie była sama. Otaczał ją wianek starych, poważnych baronów, których twarze widywałam na dworskich uroczystościach.
Sambor siedział na tronie, pewny siebie. Ale gdy zobaczył Elżbietę i jej towarzyszy, jego oblicze stężało.
“Co to ma znaczyć, ciotko?” zapytał, jego głos był napięty. “Dlaczego zakłócacie porządek w mym zamku?”
Elżbieta, wsparta na kiju, podeszła bliżej. Jej głos, choć słaby, niósł w sobie pradawną moc.
“To nie jest zamek twój, Samborze, gdy łamiesz prastare prawa!” powiedziała głośno. “Dziś rano dowiedziałam się o uwięzieniu dziedzica i jego małżonki.”
“Są podejrzani o zdradę!” warknął Sambor.
“Prawo azylu rodowego zabrania zabijania członków rodziny bez zgody całej Rady Baronów!” oświadczyła Elżbieta. “Zwłaszcza dziedzica tronu i jego małżonki.”
Baronowie skinęli głowami. Ich spojrzenia były pełne powagi.
Sambor spojrzał na nich, potem na Elżbietę. Jego twarz była purpurowa ze złości, ale musiał ustąpić.
“Niech będzie,” rzekł zgrzytając zębami. “Zwołam zgromadzenie jutro rano. Ale oni pozostaną w lochu.”
Rozdział 10: Milczenie w ciemności
W lochu zapanowała cisza. Mieszko wciąż leżał na słomie, udając nieświadomego. Wiedziałam, że to część jego planu.
Po kilku godzinach usłyszeliśmy skrzypienie drzwi. Wszedł Sambor, otoczony dwoma strażnikami. Niósł kaganek, który oświetlał ciemność.
“No, mój synu,” rzekł Sambor drwiąco, kopnąwszy Mieszka w bok. “Czy twoja ‘pamięć’ wróciła? Czy pamiętasz, kim jesteś?”
Mieszko tylko jęknął, udając bełkot.
Sambor zaśmiał się. “Dobrze. Cieszę się, że wracasz do normy.”
Jego wzrok spoczął na mnie. “A ty, niewiasto. Już jutro Rada osądzi was oboje. Ale nie martw się, nawet jeśli przeżyjecie, nie będziecie mieć nic.”
“Moje wojsko będzie stało wiernie. Moi najemnicy czekają na zapłatę. A pieniądze na to, mój drogi synku,” rzekł Sambor, pochylając się nad Mieszkiem, “spoczywają bezpiecznie. Pod ołtarzem kaplicy. Tam, gdzie nikt by ich nie szukał.”
Mieszko udawał, że nic nie rozumie, ale jego palce zacisnęły się. Sambor był zbyt pewny siebie.
Nie wiedział, że w sąsiedniej celi, ukryci za zrujnowanym murem, słyszeli to dwaj strażnicy, których Anna przekupiła resztkami swoich monet.
Rozdział 11: Puste pancerze
Następnego ranka na dziedzińcu wrzało. Marszałek Radziwiłł stał otoczony przez wielu baronów, których wezwała Babka Elżbieta.
“Żądam wyjaśnień, książę Samborze!” grzmiał Radziwiłł, zwracając się do stojącego na podwyższeniu Sambora. “Uwięzienie dziedzica bez procesu to poważna sprawa!”
Sambor próbował zachować spokój, ale jego oczy miotały się nerwowo.
W tym samym czasie, w odległych koszarach, zaczęły narastać głosy niezadowolenia. Najemnicy, widząc zgromadzenie baronów, byli coraz bardziej zaniepokojeni.
“Gdzie nasza zapłata?” krzyknął jeden z nich. “Mamy dość obietnic! Cztery miesiące czekamy!”
“Skarbiec jest pusty!” odpowiedział inny, a jego słowa rozeszły się po placu. “Zarządca uciekł w nocy!”
Marszałek Radziwiłł usłyszał te krzyki. Jego twarz stężała. Spojrzał na Sambora.
“Książę,” rzekł Radziwiłł, jego głos był teraz spokojniejszy, ale bardziej stanowczy. “Czy to prawda, że twoi ludzie nie widzieli pieniędzy od czterech miesięcy?”
Sambor milczał, jego oblicze było wykrzywione. To była publiczna kompromitacja.
Rozdział 12: Przed gromadą baronów
Wielka Izba wypełniła się szeptami. Baronowie zajęli swoje miejsca, ich wzrok krążył między Samborem a Marszałkiem Radziwiłłem.
Anna i Mieszko zostali przyprowadzeni w eskorcie, stanąwszy przed Radą. Mieszko wciąż udawał zagubionego.
Sambor, stojąc u boku Jakuba, podniósł rękę.
“Szlachetni baronowie!” zaczął, jego głos był pełen fałszywego patosu. “Ta kobieta, Anna Dunin, to czarownica, która otruła mego syna!”
Wskazał na Mieszka.
“A on,” kontynuował, “to szaleniec, opętany przez złe duchy. Niezdolny do sprawowania władzy! Sam się to potwierdziło przez lata.”
“Zamierzała odebrać mu księstwo i oddać je obcym! Mieszko nigdy nie był silny umysłem!”
Marszałek Radziwiłł uderzył laską o podłogę.
“Dość kłamstw, książę Samborze!” zagrzmiał. “Mam przed sobą dowody, które zaprzeczają twoim słowom.”
Sambor osłupiał.
“Wzywam świadków!” powiedział Radziwiłł, a jego wzrok padł na Jakuba, który stał obok Sambora.
Jakub spojrzał na Sambora, potem na Annę i Mieszka. Jego twarz była pełna wahania.
Drzwi Wielkiej Izby otworzyły się. Weszło dwóch skrybów, niosąc ze sobą oprawny dziennik i ciężką, metalową szkatułę.
Rozdział 13: Odczytanie wyroku krwi
Szkatuła stanęła na środku stołu. Radziwiłł podszedł do niej, a jego wzrok spoczął na Samborze.
“Książę,” rzekł Marszałek, “pozwolisz, że otworzę tę szkatułę?”
Sambor, blady jak ściana, milczał. Jego oczy były szeroko otwarte, wpatrywał się w nią z przerażeniem.
Radziwiłł otworzył ją. Wewnątrz leżał srebrny relikwiarz, który Anna wcześniej upuściła.
“Tu, moi drodzy baronowie,” zaczął Radziwiłł, podnosząc zakrwawiony pergamin, “jest akt sukcesji, spisany przez ś.p. Wielkiego Księcia.”
Odczytał głośno słowa: “Ja, [Imię Wielkiego Księcia], ustanawiam mego najstarszego syna, Kazimierza, jedynym dziedzicem tego księstwa.”
Szmer przeszedł przez salę.
“A tu,” kontynuował, wyjmując przepis na truciznę i dziennik Brata Klemensa, “jest dowód, że książę Sambor otruł Kazimierza tym samym wywarem, który przez trzy lata podawał własnemu synowi, Mieszko.”
W ciszy, która zapanowała, Radziwiłł odczytał fragmenty z dziennika Klemensa, potwierdzające dawkę i pieczęć Sambora.
“A co najważniejsze,” rzekł Radziwiłł, “ten akt dowodzi, że Sambor nigdy nie był prawowitym władcą tego księstwa! Mieszko, jako następny w linii po Kazimierzu, jest prawowitym dziedzicem!”
Sambor, wściekły, rozkazał Jakubowi i najemnikom, którzy stali za nim, zaatakować.
“Pojmać Radziwiłła! Aresztować ich wszystkich!” ryknął.
Lecz w tym momencie Radziwiłł podniósł rękę.
“Wasza Wysokość,” powiedział do Sambora, “wasz skarb jest pusty od wczoraj. Zarządca uciekł z ostatnimi monetami. Dowiedziałem się od ludzi, że wasi najemnicy nie widzieli złota od czterech miesięcy. Wasze nadania ziemskie są nieważne, ponieważ nigdy nie byłeś legalnym księciem.”
Najemnik, ich dowódca, spojrzał na Sambora, potem na Radziwiłła. Wahał się.
“Nie ma złota, nie ma bitwy,” powiedział, a jego głos był stanowczy.
Rozdział 14: Upadek bez miecza
Rozkaz Sambora zawisł w powietrzu, pusty i bezsilny. Jakub stał nieruchomo.
“Dowódco Jakubie!” ryknął Sambor, wskazując na Radziwiłła. “Wykonaj rozkaz!”
Jakub, człowiek honoru, spojrzał na zdradzoną Annę, na Mieszka, potem na Sambora. Powoli, z wyraźnym trudem, jego dłoń uniosła się.
“Nie mogę, książę,” odparł cicho, ale stanowczo. “Nie mogę służyć kłamstwu.”
W tym samym momencie, dowódca najemników, widząc, że skarb jest pusty i że zarządca zniknął, podniósł dłoń.
“Broń na ziemię!” rozkazał swoim ludziom.
Z brzękiem żelaza, najemnicy Sambora złożyli broń na ziemi, tworząc stos bezsilnych mieczy i toporów. Odwrócili się i bez słowa opuścili Wielką Izbę.
Sambor stał tam, samotny. Baronowie, jeden po drugim, odwracali się od niego, ich twarze były pełne pogardy i ulgi.
“Wyjdźcie!” krzyknął do nich, ale nikt go nie słuchał. Wychodzili po cichu.
Zostawili go samego na środku sali. Opuszczony przez wszystkich, zdradzony przez własne ambicje.
Rozdział 15: Samotny władca pustych ścian
Sambor stał na środku pustej, ogromnej sali. Jego wzrok błądził po wysokich, zdobionych ścianach, które teraz zdawały się go osaczać.
Nie miał wojska. Nie miał pieniędzy. Nie miał wsparcia baronów, ani nikogo, kto by go słuchał.
Jego władza zniknęła jak poranna mgła.
Zgrzytając zębami, ruszył w stronę wyjścia. Zamierzał uciec.
Pobiegł przez dziedziniec, w stronę bramy głównej, która teraz stała otworem.
Mieszkańcy zamku, służba, a nawet ci, którzy dotąd mu służyli ze strachu, po prostu patrzyli. Nikt go nie ścigał.
Gdy Sambor próbował opuścić zamek, pobożni mieszczanie i rycerze po prostu zamknęli przed nim drzwi. Widziałam, jak stary książę, kiedyś potężny, stacza się po schodach, potykając się o własne nogi.
Został sam. Wypędzony z własnej twierdzy. Bezdomny i bez środków do życia. Jego królestwo stało się dla niego więzieniem.
Rozdział 16: Dwa lata później
Dwa lata później Mieszko i ja rządziliśmy księstwem z Krakowa, ze skromniejszej siedziby niż zamek Sambora. Zamek w Wieży Wroniej stał pusty, nikt nie chciał w nim mieszkać.
Wieczory nadal niosły ze sobą cień przeszłości. Mieszko wciąż spoglądał z niepokojem na zachodzące słońce, a dzwonienie kielichów budziło w nas czujność.
Wiedzieliśmy, że władza jest krucha, a wspomnienia o truciznie i zbrodni pozostają.
Marszałek Radziwiłł pomógł Mieszko odbudować skarb i odnowić prawa ziemskie, ale zaufanie było kruchą rzeczą.
Sambor żył. Dotarły do nas wieści, że stał się żebrakiem w odległej wsi, zapomniany przez własny ród. Nikt nie chciał go widzieć. Historia go zignorowała.
Nikt nigdy nie sięgnął po miecz, by go zabić. Jego własne kłamstwa i zbrodnie dokonały dzieła zniszczenia.
Korona bez wiernych poddanych i złota staje się tylko ciężkim kawałkiem żelaza, a ten, kto truje własną krew, ostatecznie sam pije czarkę samotności.
Leave a Reply